Tirit Çorbası (Fasülye Çorbası)

300 gr taze fasülye
1 çorba kasesi ince bulgur
1 adet soÄŸan
1 çorba kaşığı biber salçası
½ çorba kaşığı domates salçası
2 çorba kaşığı zeytinyağı
1 adet domates
Tuz, kırmızı biber

Fasulyeleri yıkayın, kılçıklarını ayırın ve küçük küçük doğrayın. Bir tencereye zeytinyağı koyun, içine küp küp doğranmış soğanı ekleyin ve pembeleşinceye kadar kavurun. Salçaları ekleyin. Domatesin kabuğunu soyun ve küp küp doğrayarak tencereye ilave edin. Bulguru ekleyin. Fasulyeleri koyun. Tuzunu ve kırmızı biberini ekin. Tencerenin yarısına gelecek kadar sıcak su koyun ve fasulyeler yumuşayıncaya kadar pişirin.

Girit, mükemmel bir doÄŸaya, yumuÅŸak Akdeniz iklimine ve verimli topraklara sahip bir ada. Adanın ürünleri arasında kalitesiyle dünyaca tanınan zeytinyağı, meyveler, sebzeler, kekik balı, yabani otlar, kaliteli ÅŸaraplar, koyun yoÄŸurdu ve yerel peynir çeÅŸitleri var. Bu ürünlerin harikulade bir kombinasyonu olan meÅŸhur Girit mutfağı, doktorlar tarafından uzun ve saÄŸlıklı bir yaÅŸam için en uygun diyet olarak kabul ediliyor. Çünkü çeÅŸitli dönemlerde yapılan araÅŸtırmalar, Giritlilerin kalp, damar ve diÄŸer hastalıklara yakalanma açısından, hep en son sırada yer aldıklarını gösteriyor. Yani Akdeniz’in en saÄŸlıklı ve en uzun ömürlü insanları Giritliler.
Bunun sırrı hep zeytinyağına, sebzelere, otlara ve balığa dayalı bir beslenme olarak açıklanıyor. Hatta Girit sofrası otlara dayalı beslenme biçimi nedeniyle “yeÅŸil sofra” olarak tanımlanıyor. Sarmaşık, ebegümeci, ısırgan, cibez, stifno, turpotu, ısırgan, kenger, hindibaÄŸ, ÅŸevket-i bostan, gelincik, labada, kuÅŸotu, sinirotu, helvacık, radika, deniz börülcesi, kuÅŸkonmaz, arapsaçı, marata, tarlaçakısı ve tarla çivisi en çok tüketilen otlar arasında. Aslında bu otları Türkiye’de de, özellikle Ege kıyılarında bulmak mümkün. Mutfağın geleneÄŸine göre otlar mümkün olduÄŸunca az haÅŸlanıyor. Böylece yeÅŸil rengi ve besinsel deÄŸerleri korunmuÅŸ oluyor. Ãœzerine limonlu, sarımsaklı ve zeytinyaÄŸlı bir sos dökülerek yeniyor. Yemekleri piÅŸirme yöntemleri ise çok basit. Öyle pek fazla baharat kullanmıyorlar. Yemeklerde kullanılan malzemelerin ise genelde belirli bir ölçüsü yok. Ölçü tamamen göz kararı.
Giritli Mirsini Lamraki ile birlikte, Ä°ÅŸ Bankası Kültür Yayınları’ndan çıkan ‘Türkler ve Yunanlılar Aynı Masada’ adlı yemek kitabını yazan Engin Akın, Girit mutfağının bize yakınlığını şöyle anlatıyor: ‘Terbiyeli ÅŸevket-i bostanı güzel piÅŸirirler. Apaki denilen kurutulmuÅŸ domuz eti de çok lezzetli. Dolmaları da bizdeki gibi küçük sararlar ve Ege’de olduÄŸu gibi baharatsız yaparlar. Bumbar dolmasını ve hedik gibi çeÅŸitleri burada bizdeki gibi yapıyorlar. Yemekler Türk damak tadına uygun…
Zaten Giritlilerden Ä°zmir mutfağına giren oldukça fazla yemek var. Kabak, börülce, semizotu, radika ve arapsaçı ile yapılan ve zeytinyaÄŸlı bir yemek olan Kipohorta (Çiporta); gelincik otu, ısırgan ve tere ile yapılan Gelincik böreÄŸi, Kuzu etli ÅŸevket-i bostan, Trança çorbası, Dalgan (ısırgan) salatası, Girit pilavı, Mantarlı karides güveç, Kabak pabucaki, HaÅŸlama kalamar dolma, ZeytinyaÄŸlı turpotu, Midyeli pilav…