Bir zamanların yasaklanan, ancak gizli gizli onbinlere ulaÅŸan kitabı, bir Cumhuriyet bürokratının Hayat ve Hatıratım adlı kitabı. Kitabın sahibi, Lozan’da ve Cumhuriyet kuruluÅŸ yıllarında önemli görevler üstlenen Dr. Rıza Nur.
Dr. Rıza Nur, bu 4 ciltlik eserinde inanılmaz ÅŸeyler yazmış. Gerçekten ÅŸaşılacak ÅŸeyler. Atatürk’le arasının bozulduÄŸu konuları yazmış. Atatürk ve Ä°smet PaÅŸa hakkında epey ÅŸey yazmış. Hatta onların cinsel yaÅŸamlarına kadar!
Kitap, önemli şeyler ihtivâ ediyor. Tarih meraklılarının bir çoğunun bu kitabı çoktan okuduğundan eminim. Çünkü önemli bir kitap. Gerçekleri su yüzüne çıkaran bir kitap.
Kitapta Lozan heyetinde bulunan Rıza Nur, İsmet Paşa işin şunları söyler:
Lozan, Türk zaferinin bedeli deÄŸildir. Eksiktir, noksandır, kusurludur. Oluk gibi akan Türk kanı ve zafere baÄŸlanan Türk ümidinin karşılığı olmamıştır. Ä°smet’e beÅŸ on defa söyledim: “Bu muahedeyi yaptık. Bunda türlü gayeler vardır. Muahedenin tatbikatının bu gayelere doÄŸru fiilen yürütülebilmesi için “muahedenin tatbikatı komisyonu” diye bir komisyon yap. Bir de bu gayeleri gizli olarak yazalım, bu komisyona ver. BaÅŸvekil idi, yapardı, yapmadı. Halbuki bir yıl sonra Yunanistan buna benzer bir heyet yaptı.”
Dedim ya hayretler içinde okunacak bir kitap. Yukarıdaki alıntı, kitapta yer alan belki de en hafif cümlelerdir. Daha neler var neler. Şaşılacak, inanılmayacak şeyler.
Rıza Nur, bir zamanlar yaşanılan kara perdeleri, kendi hayatında yapmış olduğu sapıklıkları dahi dile getirerek çok açıkça ve samimice yazmış.
Kitap, Türkiye’de bir zamanlar yasaklanmış. Ancak, yasak olmadığı sırada onlarca kiÅŸi tarafından satın alınmış, okunmuÅŸ. 4 ciltlik kitap, ÅŸimdilerde Türkiye’de satılıyor. Bir çok yerde fiyatı 40 YTL.
Orijinali 4 cilttir. Hala basımı yasaktır, çünkü Atatürk’ü koruma kanunu diye biÅŸey var. Ama bazı yerleri çıkartarak basabilirsiniz. Bunun da zaten önemi yok yani. Bir nüshasını inceleme fırsatı bulmuÅŸtum. Frankfurt’ta basılmış. Osmanlıca el yazmaları da vardı. Ä°lginç bi eserdir. Ä°mkanı olanlar, temizlenmemiÅŸini, orijinalini bulup okusunlar, güzeldir, hoÅŸdur.